Akceptuję
Na naszej stronie stosujemy pliki cookies. Korzystanie z witryny bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza,
że będą one zamieszczone w Państwa urządzeniu. Więcej szczegółów w naszej Polityce Prywatności.
Newsletter
Jeśli chcesz otrzymywać informacje o nowościach, zapisz się do naszego biuletynu informacyjnego.

Rewolucyjne zmiany prawa spadkowego. Ważne dla Polaków_publikacja wyborcza.biz

17 sierpnia 2015 roku zaczniemy stosować przepisy unijne, które dla naszych obywateli są wręcz rewolucyjne. Mają one szczególne znaczenie dla osób przebywających za granicą oraz ich ewentualnych spadkobierców.

Parlament Europejski wraz z Radą UE przygotował już w 2012 roku rozporządzenie, które ma rozstrzygnąć problem dziedziczenia związanego z elementem transgranicznym.

Rozporządzenie określa, które sądy będą właściwe do orzekania w sprawach spadkowych, według jakiego prawa należy ustalić zasady dziedziczenia osób przebywających za granicą swojego państwa, oraz wprowadza europejskie poświadczenie spadkowe - jednolity w skali całej Unii dokument ułatwiający wykazywanie praw do spadku we wszystkich krajach członkowskich.

W związku z nowymi zasadami nasi obywatele - o ile nie zabezpieczą się przed tym - zaczną mieć do czynienia z zasadami dziedziczenia innych państw europejskich! Rozporządzenie dotyczyć będzie dziedziczenia po osobach zmarłych po 1 sierpnia 2015 roku.

Umiera Polak, dziedziczysz po niemiecku

Otóż w świetle rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 650/2012 z 4 lipca 2012 r. w sprawie jurysdykcji, prawa właściwego, uznania i wykonywania orzeczeń, przyjmowania i wykonywana dokumentów urzędowych dotyczących dziedziczenia oraz w sprawie ustanowienia europejskiego poświadczenia spadkowego, jeśli spadkodawca nie dokonał w sposób wyraźny bądź dorozumiany w testamencie wyboru prawa ojczystego, prawem właściwym do spraw spadkowych będzie prawo jego stałego pobytu. A to oznacza, że spadek po polskim obywatelu będziemy nabywać odpowiednio według prawa niemieckiego, hiszpańskiego, czeskiego, jeśli zmarły w dniu śmierci przebywał na terenie określonego kraju i miał z nim ścisły i stabilny związek, np. od dłuższego czasu mieszkał na terytorium tego kraju wraz ze swoją rodziną bądź przebywał na stażu w danym kraju, pracował jako wolontariusz itp.

Dla określenia właściwości nie będzie miał znaczenia fakt, że zmarły miał obywatelstwo innego kraju. Tymczasem w Unii Europejskiej przepisy różnią się w zakresie ustalania kręgu spadkobierców, np. w niektórych państwach do dziedziczenia dopuszczeni są partnerzy w związku nieformalnym, a także odnośnie do spadku zarezerwowanego wyłącznie dla rodziny.

Należy zauważyć, że możliwość dokonania wyboru prawa właściwego została ograniczona jedynie do prawa ojczystego spadkodawcy. Jest to zatem zabezpieczenie dla osób, które nie chcą, aby ich sprawy spadkowe dodatkowo komplikował fakt, że wyjeżdżają ze swojego kraju. Co więcej, rozporządzenie nie przewiduje możliwości tzw. rozszczepienia statutu spadkowego, a to znaczy, że wszystkie składniki spadku bez względu na kraj położenia podlegać będą jednemu systemowi prawa.

Ważne miejsce pobytu

Państwem orzekającym we wszystkich sprawach spadkowych będą sądy właściwe dla miejsca stałego pobytu zmarłego, chyba że między danymi krajami istnieje umowa prorogacyjna określająca wyłączną jurysdykcję sądów jednego z państw. Ponadto sąd właściwy będzie mógł na wniosek jednej ze stron postępowania stwierdzić brak swojej jurysdykcji, jeżeli sądy państwa członkowskiego, które wybrano, mają lepsze możliwości orzekania w danej sprawie ze względu na praktyczne aspekty danej sprawy, takie jak miejsce stałego pobytu stron bądź położenie składników majątkowych. Możemy zatem przypuszczać, że sądy chętnie zaczną korzystać z takiej możliwości przede wszystkim, gdy prawo obcego państwa będzie przewidywało instytucje, których nie ma w polskim prawie. A to dodatkowo będzie przedłużało postępowania sądowe.



Wspólny dokument
W ramach rozporządzenia wprowadzono europejskie poświadczenie spadkowe, czyli dokument, który ułatwi spadkobiercom wykazanie ich praw do spadku we wszystkich państwach członkowskich Unii Europejskiej. Umożliwi on szybkie rozpatrywanie międzynarodowych spraw spadkowych oraz ułatwi osobom zamieszkałym w państwach członkowskich Unii dochodzenie praw majątkowych, np. wypłatę środków finansowych znajdujących się na kontach banków mających siedzibę w państwach członkowskich. Europejskie poświadczenie spadkowe stanowi instrument fakultatywny, konkurencyjny dla krajowych orzeczeń i dokumentów urzędowych, np. dla polskiego stwierdzenia nabycia spadku czy aktu poświadczenia dziedziczenia. Ma on stanowić dowód posiadania statusu spadkobiercy, zapisobiercy i uprawnień wykonawców testamentu lub innych zarządców spadków.

Wprowadzone przez Parlament Europejski zmiany mają ujednolicić i ułatwić zasady postępowania w sprawach spadkowych. Na pewno europejskie poświadczenie dziedziczenia przysłuży się temu celowi. Natomiast skutki innych rozwiązań poznamy dopiero w praktyce. Ważne jest, aby polscy obywatele odpowiednio się na nie przygotowali, np. poprzez zamieszczenie w swoich testamentach zastrzeżenia, iż chcą aby dziedziczenie po nich odbywało się wedle zasad prawa polskiego. Taki zapis jest już w tej chwili wiążący, zgodnie bowiem z art. 64 ust 1 ustawa z 4 lutego 2011 r. Prawo prywatne międzynarodowe (DzU 2011 nr 80, poz. 432 ze zm.) spadkodawca w testamencie lub w innym rozrządzeniu na wypadek śmierci może poddać sprawę spadkową swojemu prawu ojczystemu, prawu miejsca swojego zamieszkania albo prawu miejsca swojego zwykłego pobytu z chwili dokonania tej czynności lub z chwili swojej śmierci. Po 17 sierpnia będzie on wiążący tylko wtedy, gdy został sporządzony zgodnie z omawianym rozporządzeniem (tj. wybór może dotyczyć tylko prawa ojczystego).



O autorce: Joanna Senkowska, radca prawny - partner w Kancelarii Radców Prawnych Baurska, Senkowska, Szczęsna i Partnerzy, kieruje działem spraw indywidualnych. www.portalspadkowy.pl

więcej na wyborcza.biz
drukuj