CZY MOŻNA ZRZEC SIĘ PRAWA DO ZACHOWKU?
Zachowek jest to instytucja ściśle związana z dziedziczeniem testamentowym. W testamencie spadkodawca może przekazać swój majątek tylko jednej osobie z kręgu spadkobierców ustawowych albo niektórym z tych spadkobierców lub osobie zupełnie obcej. Wtedy pozostałym spadkobiercom ustawowym należy się zachowek, który generalnie wynosi ½ tego co dziedziczyliby po zmarłym z ustawy (w niektórych przypadkach 2/3).
Zachowek ma na celu ochronę interesów osób najbliższych dla spadkodawcy.
Często w praktyce klienci pytają nas czy istnieje możliwość zrzeczenia się prawa do zachowku przez osobę do niego uprawnioną ewentualnie w jaki inny sposób można uniknąć zachowku? Zainteresowanie tą kwestią wynika najczęściej z chęci uporządkowania i rozdzielenia jeszcze za życia majątku między dzieci czy innych spadkobierców i zabezpieczenie ich w przyszłości przed roszczeniami innych uprawnionych.
Zasadniczo polskie prawo spadkowe nie przewiduje instytucji zrzeczenia się prawa do zachowku. Osoba uprawniona do zachowku może z tego prawa skorzystać, ale nie musi.
Ponieważ roszczenie jakim jest zachowek powstaje dopiero w momencie śmierci spadkodawcy, to sama umowa o zrzeczenie się zachowku za życia spadkodawcy zgodnie z ogólną zasadą niedopuszczalności zawierania umów o spadek za życia spadkodawcy może zostać uznana za nieważną.
Jedyną pewną możliwością przewidzianą prawem, dającą możliwość uniknięcia w przyszłości wytoczenia powództwa o zachowek jest tzw. zrzeczenie się dziedziczenia. Umowa taka, jest zawierana między przyszłym spadkodawcą i spadkobiercą ustawowym w formie aktu notarialnego. Zrzeczenie się dziedziczenia obejmuje również rezygnację z prawa do zachowku, jako prawa związanego ze spadkiem. Trzeba pamiętać również o tym, że zrzeczenie się dziedziczenia obejmuje swoim zasięgiem dzieci i wnuki zrzekającego się, chyba, że umowa ze spadkodawcą sanowi co innego.
Pozostałe sytuacje, w których nie będzie się należał zachowek to: wydziedziczenie lub uznanie spadkobiercy za niegodnego dziedziczenia. Są to jednak wypadki wyjątkowe gdzie muszą być spełnione określone przez ustawę przesłanki. Wydziedziczenie może nastąpić tylko w testamencie (testament negatywny), natomiast o niegodności dziedziczenia orzeka sąd. W praktyce więc jedyną ugodowa formą pominięcia zachowku jest umowa o zrzeczenie się dziedziczenia.
Autor Joanna Senkowska Radca PrawnyZachowek ma na celu ochronę interesów osób najbliższych dla spadkodawcy.
Często w praktyce klienci pytają nas czy istnieje możliwość zrzeczenia się prawa do zachowku przez osobę do niego uprawnioną ewentualnie w jaki inny sposób można uniknąć zachowku? Zainteresowanie tą kwestią wynika najczęściej z chęci uporządkowania i rozdzielenia jeszcze za życia majątku między dzieci czy innych spadkobierców i zabezpieczenie ich w przyszłości przed roszczeniami innych uprawnionych.
Zasadniczo polskie prawo spadkowe nie przewiduje instytucji zrzeczenia się prawa do zachowku. Osoba uprawniona do zachowku może z tego prawa skorzystać, ale nie musi.
Ponieważ roszczenie jakim jest zachowek powstaje dopiero w momencie śmierci spadkodawcy, to sama umowa o zrzeczenie się zachowku za życia spadkodawcy zgodnie z ogólną zasadą niedopuszczalności zawierania umów o spadek za życia spadkodawcy może zostać uznana za nieważną.
Jedyną pewną możliwością przewidzianą prawem, dającą możliwość uniknięcia w przyszłości wytoczenia powództwa o zachowek jest tzw. zrzeczenie się dziedziczenia. Umowa taka, jest zawierana między przyszłym spadkodawcą i spadkobiercą ustawowym w formie aktu notarialnego. Zrzeczenie się dziedziczenia obejmuje również rezygnację z prawa do zachowku, jako prawa związanego ze spadkiem. Trzeba pamiętać również o tym, że zrzeczenie się dziedziczenia obejmuje swoim zasięgiem dzieci i wnuki zrzekającego się, chyba, że umowa ze spadkodawcą sanowi co innego.
Pozostałe sytuacje, w których nie będzie się należał zachowek to: wydziedziczenie lub uznanie spadkobiercy za niegodnego dziedziczenia. Są to jednak wypadki wyjątkowe gdzie muszą być spełnione określone przez ustawę przesłanki. Wydziedziczenie może nastąpić tylko w testamencie (testament negatywny), natomiast o niegodności dziedziczenia orzeka sąd. W praktyce więc jedyną ugodowa formą pominięcia zachowku jest umowa o zrzeczenie się dziedziczenia.
Kancelaria Radców Prawnych
ul. Słowackiego 5/13 lok. 142 , tel. 22-241-17-14
j.senkowska@bsskancelaria.pl